SB•Sosyal BilgilerDEV PAYLAŞIM ALANI
Ana sayfa/II. Ünite: İstanbul'un Fethi ve Sonrası-Ders Notu

FORUM ARŞİVİ

II. Ünite: İstanbul'un Fethi ve Sonrası-Ders Notu

← Ders Notu

Arşiv kaydı · Bazı dosya ve görseller mevcut olmayabilir. Eski üyelik işlemleri kapalıdır.

                                                 ÜNİTE II İSTANBUL’UN FETHİ VE SONRASI
YÜKSELME DEVRİ ( 15. VE 16. YÜZYIL)
FATİH SULTAN MEHMET DÖNEMİ
** İstanbul’un Fethi’nin Nedenleri
1- Osmanlı toprakları arasında kalan Bizans’ın Osmanlıların sınır güvenliğini tehlikeye düşürmesi
2- Bizans’ın Anadolu beyliklerini ve Osmanlı şehzadelerini Osmanlıya karşı kışkırtması
3- Bizans’ın Anadolu Türk siyasi birliğinin sağlanması ve Osmanlı Devleti’nin güvenliği açısından tehlike oluşturması
4- Peygamberimizin hadisi
5- Bizans’ın Haçlıları Osmanlı Devleti’ne karşı kışkırtması
6- Avrupalı devletlerin Türkleri Balkanlardan çıkarma ümitlerine son verilmek istenmesi
7- Türklerin Avrupa içlerine ilerleyişinin kolaylaştırılmak istenmesi
8- İstanbul’un jeopolitik konumu ve önemli ticaret yolları üzerinde olması
İstanbul’un Fethi için Yapılan Hazırlıklar
1.   Anadolu Hisarı’nın (Güzelce Hisar) karşısına Rumeli Hisarı (Boğazkesen) yaptırıldı.
2.   İstanbul yakınlarındaki Silivri ve Vize kaleleri alındı.
3.   Edirne’de Şahi  denen büyük toplar döktürüldü.
4.   Surlara tırmanışı kolaylaştırmak için tekerlekli kuleler yaptırıldı.
5.   Güçlü bir donanma oluşturuldu.
İstanbul’un Fethi Öncesi Bizans’ın Durumu: Bu dönemde mezhep kavgaları ve iç karışıklıklar yaşayan Bizans fetihten önce surları onardı,Haliç’in ağzını surlarla kapattı,askerleri ve halkını silahlandırdı,Grejuva denen Rum ateşini hazırladı ve Avrupa’dan yardım istedi.
İstanbul’un Fethi (29 Mayıs 1453)
Hazırlıklar tamamlandıktan sonra  6 Nisan günü Osmanlı ordusu Edirne’den İstanbul’a hareket etti.İstanbul hem karadan hem de denizden kuşatıldı.II.Mehmet bir gecede kızaklarla gemileri karadan Haliç’e indirdi.29 Mayıs günü İstanbul fethedildi.Bizans’ın Avrupa’dan aldığı yardım işe yaramadı.
  1299-   1453   Kuruluş Dönemi
  1453 -  1579  Yükseliş Dönemi
  1579 – 1699   Duraklama Dönemi
 1699 – 1792    Gerileme Dönemi
  1792 – 1922   Yıkılış Dönemi
*** İstanbul’un Fethinin Türk Tarihi Açısından Sonuçları                            
1.   II.Mehmet “ülke alan,ülke açan” anlamına gelen Fatih unvanını aldı.      
2.   Osmanlının kuruluş dönemi son erdi. Yükseliş dönemi başladı.
3.   Başkent Edirne’den İstanbul’a taşındı.
4.   Anadolu ve Rumeli arasında Osmanlı toprak bütünlüğü sağlandı.
5.   Türklerin Avrupa içlerine ilerleyişi kolaylaştı.
6.   İstanbul Boğazı’nın kontrolü Türklerin eline geçti.
7.   Karadeniz ticaret yolu Osmanlıların eline geçti.
**** İstanbul’un Fethinin Dünya Tarihi Açısından Sonuçları
1- Doğu Roma İmparatorluğu (Bizans) yıkıldı.
2- Avrupalıların Türkleri Balkanlardan çıkarma ümidi kalmadı.
3- Ortaçağ kapanıp, Yeniçağ açıldı.
4- Ticaret yollarının Osmanlı denetime geçmesi ile Avrupalılar yeni ticaret yolları aradılar. Böylece Coğrafi Keşifler başladı.
5- Bizans’tan Avrupa’ya giden bilim adamları burada Rönesans ve Reform Hareketlerinin başlamasına katkıda bulundu.
6- Kale ve surların top mermileriyle yıkılabileceğinin görülmesi üzerine Avrupa’da Derebeylik rejimi (feodalite) yıkıldı yerine merkezi krallıklar güçlendi.
Not: İstanbul fethedilmeden önce Hunlar, Avarlar ve Bulgarlar tarafından kuşatılmıştı.Osmanlı Tarihinde Fatihten önce Yıldırım Beyazıt, Musa Çelebi ve II.Murat da İstanbul’u kuşatmış fakat alamamıştır.  
Not: İstanbul’daki Ortodoks Rum Patrikhanesi Fatih tarafından koruma altına alındı. Amaç Avrupa Hristiyan birliğini parçalamaktır
Not: İstanbul'un fethinden sonra Venedik ticarо imtiyaz (ayrıcalık) verildi.
Fatih Devri’nde Balkanlar'da Alınan Yerler:   
a) Sırbistan (Belgrad hariç) 1459        b) Eflak (1462)        c) Bosna (1463)                 d) Hersek (1465)
e) Mora despotlukları (1460)               f) Boğdan(1476)      g) Arnavutluk (1479)
** Karadeniz’in Türk Gölü Olması İçin Alınan Yerler: Fatih zamanında; Amasra'nın fethi(1459), Sinop'un alınması(1460), Trabzon'un alınması (1461), Kırım'ın alınması (1477) gerçekleşmiştir.
En son Kırım’ın alınması ile Karadeniz Türk gölü haline gelmiş, Karadeniz ticaret yolları Osmanlıya geçti.
1473 Otlukbeli Savaşı: Sebebi: Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan’ın Doğu Anadolu’ya egemen olmak istemesi ve Osmanlıya karşı diğer devletlerle işbirliği yapması.
1473’te iki ordu Otlukbeli’nde karşı karşıya geldi. Akkoyunlular yenilgiye uğratıldı. Bundan sonra Akkoyunlular yıkılış sürecine girdi. 1502’de Akkoyunlular Şah İsmail son vererek Safevi Devletini kurdu.
** Fatih Devri Yenilikleri:
Devrinde ilk altın para bastırıldı.
 Kazasker ve defterdar sayıları ikiye çıkarıldı.
 Divan'a başkanlık yapmak yetkisi büyük vezirlere devredildi.
 Rönesans hareketlerine ilgi duydu. Kendi portresini İtalyan ressam Bellini'ye yaptırdı.
 İstanbul'da Fatih  medreselerini  (Sahnı Seman)  ve devlet  memuru  yetiştirmek amacı ile Enderun okulunu açtı.
 Hazırlattığı Kanunnamei Ali Osmani ile kardeş katliamını yasal hale getirdi.

II. BAYEZİD DEVRİ (1481- 1512)
     Fatih ölünce yerine devşirmelerin desteklediği Amasya Valisi II. Bayezid sultan oldu. Bu oldu bittiyi kabul etmeyen kardeşi Konya Valisi Cem isyan etti. Bursa'yı alarak hükümdarlığını ilвn etti. Cem'in II. Bayezid'e ilettiği Osmanlı topraklarının paylaşılması önerisi reddedildi. Yeniden başlayan savaşı Cem yine kaybetti. Memlыklara sığındı. Ertesi yıl Anadolu'ya yeniden geldi. Yine yenildi. Rodos şövalyelerine sığındı. II. Bayezid ile anlaşan Rodos şövalyeleri Cem'i Fransa'ya götürdüler. Fransa Kralı bir süre sonra Cem'i papaya teslim etti. II. Bayezid Cem'i bırakmamaları için her yıl papaya haraç ödedi. Sonunda Cem 1495'te Roma'da öldü,
NOT: önce bir Osmanlı İç sorunu olan Cem olayı, Cem'in Avrupa'ya götürülmesi ile uluslararası sorun haline geldi.
II. Bayezid Devrinin Diğer Önemli Olayları:
a)   Venediklilerle savaşıldı. İnebahtı, Navarin, Modon ve Koron kaleleri alındı.
b)   1484 Boğdan Seferi ile Kili ve Akkerman kaleleri alındı. Kırım ile Balkan topraklarının bağlantısı sağlandı.
c)   Pasif  yönetimi  nedeni  İle  Anadolu'da Şahkulu isyanı çıktı. Şah İsmail'in bir müridinin çıkardığı ayaklanma uzun uğraşı sonucu zorlukla bastırıldı
d)   Osmanlı  Memlыk ilişkileri (1485-1491) Nedenler:
1)   Fatih devrinden beri süren anlaşmazlıklar (Hicaz su yolu meselesi)
2)   Memlыkler'in Cem Sultanı koruması
3)   Dulkadiroğulları'nın iç işlerine karışmaları
4)   Çukurova çevresini almak istemeleri
     6 yıl süren savaşlarda iki taraf birbirine üstünlük sağlayamadı. Tunus'un aracılığı ile anlaşma yapıldı. Bu antlaşma ile Adana ve Tarsus Memlыklara bırakıldı. Ancak aradaki düşmanlık bitmedi.
* O'nun devri Yükselme Devri'nin "Duraklaması" oldu. Hayatta iken oğulları arasında saltanat mücadelesi oldu. Sonunda yeniçerilerin desteğini alan Yavuz, babasını tahttan indirerek yerine geçti (1512).

YAVUZ SULTAN SELİM DEVRİ (1512- 1520)
** Hiç Batıya sefere çıkmamış ve hep doğuya seferler yapmıştır. Amacı doğudaki Müslüman devletleri alarak büyük bir İslam imparatorluğu kurmak istemesi
** Babasına karşı ayaklanan ilk şehzadedir.
 İRAN SEFERİ (Çaldıran Savaşı) 1514 Nedenler:
a)   İran'daki Safevi hükümdarı Şah İsmail'in Anadolu'da yaptığı Şiо propagandası (Temel Amaç; Anadolu'da toprak elde etmek)
b)   Şah İsmail'in Yavuz'un yeğenlerini koruması
c)   Yavuz'un Anadolu'nun güvenliğini sağlamak, doğu sınırlarını korumak düşüncesi.
Sonuçlar:
a)   Osmanlıların zaferi ile sonuçlandı. Doğu ve Güneydoğu Anadolu ele geçirildi.
b)  Şiо tehlikesi kısmen önlendi.
c)   İpek Yolu üzerinde İran etkisi azaldı.
d)   Tebriz'deki sanatçılar ve değerli kimseler İstanbul'a getirildi. Osmanlı sanatında İran etkisi başladı.
***1515'te sefer dönüşü Turnadağ Savaşı ile Dulkadiroğluları Beyliği ele geçirildi. Böylece Anadolu Türk Birliği kisin olarak tamamlandı.
OSMANLI MEMLЫK İLİŞKİLERİ Mısır Seferi'nin nedenleri:
a)   Yavuz'un İslвm dünyasının liderliğini ele geçirmek düşüncesi.
b)   II. Bayezid ve Fatih devirlerinden süregelen anlaşmazlıklar.
c)   Mısır'ın zenginlikleri ve Baharat Yolu'nun buradan geçmesi.
Sonuçlan:
**a)   Yavuz 1516 Mercidabık Savaşı ile Suriye’yi ele geçirdi. Burada hazırlıklarını tamamlayarak Ridaniye  seferine çıktı.
  1517 Ridaniye Savaşını  kazanarak, Memlыk Devleti'ni yıktı.
b)   Suriye, Mısır, Hicaz ve Filistin Osmanlılar'ın eline geçti.
c)    Baharat Yolu Osmanlı kontrolüne girdi.
d)   Venedikliler Kıbrıs adası için ödedikleri vergiyi Osmanlılara vermeye başladılar.
e)   Osmanlı   padişahları   halife   unvanını aldılar.
f)   Kutsal emanetler ve Mısır'daki birçok sanat eseri İstanbul'a getirildi.
g) Osmanlı Mutlakıyetten Teokrasi yönetimine geçti.
*   Yavuz sekiz yıl gibi kısa sürede devletin yüzölçümünü  iki  katma  çıkarmış,  oğlu Kanuni'ye çok güçlü bir devlet hazinesi devretmiştir.
Not: Mutlakıyet (Monarşi): Tek kişi egemenliğine dayanan yönetim biçimi.
        Meşrutiyet: Kral, padişah gibi bir kişi yanında meclisin (parlamentonun) olması.
        Teokrasi: Dine dayalı devlet yönetimi.
        Oligarşi: Bir grup yada topluluğun yönetimi. (Mesela; zenginler sınıfı yönetirse Aristokrasi denir.)

KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN DEVRİ (1520-1566)
*    En  uzun  süre  saltanat  süren  Osmanlı padişahıdır (46 yıl).
*   Yavuz'un tek oğlu olup, sorunsuz olarak başa geçmiştir.
*   Devri her yönü İle Osmanlıların en parlak devridir.
*    Kanuni padişahlığının ilk yıllarında iç isyanlarla uğraştı. Anadolu ve Mısır'daki isyanları bastırdı.
BATIDAKİ GELİŞMELER
Belgrad'ın Alınması (1521) Nedenler: a) Orta Avrupa'ya açılan önemli bir konumda olması    
b)Macarlar'ın Osmanlı topraklarına saldırması ve Avrupa devletlerini kışkırtması  
c) Macarlar'ın vergilerini ödememeleri ve gönderilen Osmanlı elçisini öldürmeleri.
Sonuçlar:  a) Tuna ve kara yolu ile kuşatılarak ele geçirildi.  
b)  Avrupa seferleri için önemli bir üs elde edildi.
c) Sırbistan'ın güvenliği sağlandı

MOHAÇ SAVAŞI(1526)
Nedenler: a)Belgrad'ın fethi, Osmanlı  Macar gerginliğini daha da arttırdı.    b)Osmanlılar'ın   Orta  Avrupa'ya  egemen olma düşüncesi.  c) Şarlken'e esir düşen Fransa Kralı'na yardım edilmek istenmesi (Avrupa Hıristiyan birliğini parçalamak için).
Sonuçlar:   a Top üstünlüğü ile kısa sürede Osmanlılar büyük bir zafer kazandı.     b)  Budin ele geçirildi.
c)   Macaristan Osmanlılara bağlı bir krallık durumuna getirildi. Kanuni, Macar Krallığına Yanoş'u getirdi.
** Avusturya Macar topraklarına durmadan saldırınca Kanuni Macaristan’ı Budin Beylerbeyliği adıyla 1541’de tamamen Osmanlıya bağladı.
I. VİYANA KUŞATMASI (1529)
Nedenler:  1-  Mohaç  Savaşından  sonra  Avusturya  Osmanlı ilişkilerinin gerginleşmesi.   2- Mohaç'tan sonra Şarlken'in Avusturya Kralı Ferdinand'ı Macar kralı ilвn etmesi, Ferdinand'ın Yanoş'a savaş açması, Yanoş'un Kanuni'den yardım istemesi.
3- Şarlken'in Avrupa'daki üstünlüğüne son verilmek istenmesi.    4- Fransa Kralı'na yardım edilmek istenmesi.
Sonuçlar:
    Osmanlı ordusu Macaristan'a girdi. Yanoş yeniden Kral yapıldı. Ferdinand'ı cezalandırmak için ileri gidildi, Viyana kuşatıldı. Ancak kuşatma  başarılı olamadı *** Başarılı olamamanın nedenleri: 1- Yolun uzun olması nedeniyle ağır topların götürülememesi   2- Kışın gelmesi   3- Viyana’nın sağlam surlarla çevrili olması
1533 Alman Seferi
Nedenler: a)   Osmanlı ordusu geri dönünce Ferdinand'ın yeniden harekete geçip, Macaristan'a girmesi ve Budin'i kuşatması.
                  b)   Kanuni'nin Şarlken ile bir meydan savaşı yaparak Avrupa'daki üstünlüğü ele geçirmek düşüncesi.
Sonuçlar:
    Kanuni   orduları    ile    Macaristan   ve Avusturya'yı  geçerek Almanya'ya girdi. Ancak Şarlken ortaya çıkmadı. Kışın yaklaşması ile geri dönüldü. Ferdinand barış istedi. Doğuda İran tehlikesi ortaya çıktığından anlaşma kabul edildi.   1533'te Avusturya ile İstanbul Antlaşması yapıldı.
 Maddeleri:aFerdinand Macar topraklarına saldırmayacak.    b) Ferdinand elindeki Macar toprakları için yıllık vergi verecek.
c)   Avusturya hükümdarı protokolde Osmanlı veziriazamına eşit sayılacaktı. (Böylece Osmanlı Avusturya’ya karşı siyasi üstünlük sağlamış oldu.)
Önemi: Bu antlaşma ile Osmanlı Devleti Avusturya'ya karşı siyasо üstünlük kurmuş oldu.
 Osmanlı  Avusturya ilişkileri 1541'de yeniden bozuldu. Ferdinand yeniden Budin'i ele geçirince yeni bir sefer düzenledi. Sonunda Macaristan tamamen Osmanlı topraklarına katıldı. Budin Beylerbeyliği kuruldu. Osmanlı valileri yönetmeye başladı.
Sonuçta Macaristan üçe ayrıldı:
1   Budin Beylerbeyliği adı ile Osmanlılara katılan Macaristan
2   Yanoş'un  oğluna  bırakılan   Macaristan (Erdel)
3   Ferdinad'a bırakılan Kuzey Macaristan
OSMANLI  FRANSIZ İLİŞKİLERİ VE KAPİTÜLВSYONLAR (1535)
Kanuni, l. İran Seferinden döndükten sonra Fransa Kralı l. Fransuva'nın istediği bazı imtiyazları) vermeyi kabul etti. Böylece
Fransa’ya kapitülasyon verildi.
*** Kapitülasyon : Bir ülkenin başka bir ülkeye tanıdığı ticari, gümrük ve hukuksal alandaki imtiyazlara (ayrıcalıklara) kapitülasyon denir.
*** Kanuni şu amaçlarla Fransızlara kapitülвsyon verdi:  a)  Fransa’yı yanına çekerek Avrupa Hıristiyan birliğini parçalamak      b)   Akdeniz ticaretini canlandırmak
1535 Kapitülвsyonlarının Önemli Maddeleri:
1)   Fransız ticaret gemileri Osmanlı denizlerinde serbestçe dolaşabilecek.
2)   Fransız tüccarlarından daha düşük vergi alınacak.
3)   Fransız tüccarları arasındaki anlaşmazlıklara Fransa'dan gönderilen  yargıç bakacak.
4)   Fransız tüccarları ile Türk tüccarları arasındaki anlaşmazlıklara kadılar bakacak, ancak bu yargılamada bir Fransız tercüman bulunacak.
5)   Osmanlı ülkesinde çalışan Fransızlar angarya işlerde çalıştırılmayacak.
6)   Antlaşma, İki ülke hükümdarı sağ kaldıkça geçerli olacaktı.
 Zamanla diğer ülkelere de tanınan bu ayrıcalıklar, sonuçta Osmanlı Devleti’nin ekonomik ve siyasal alanda dışa bağımlı olmasına yol açtı. *** 1923 Lozan Antlaşması ile Kapitülвsyonlar tamamen kaldırıldı.
Zigetvar Seferi (1566): Kanuni 1566'da Erdel sorunu yüzünden Avusturya üzerine sefere çıktı.  Yolda Zigetvar Kalesi kuşatıldı. Kale alındı. Kale kuşatılırken Kanuni öldü.
DOĞUDA GELİŞMELER
 Osmanlı  İran İlişkileri (1533-1555) Nedenler:
a)   Sık sık meydana gelen sınır olayları
b)   Sınırda bulunan bazı valilerin karşılıklı olarak diğer tarafa sığınmaları ve yaptıkları savaş kışkırtıcılığı
c)    İran Şahı'nın Ferdinand ve Şarlken ile anlaşması
Başlıca İran Seferleri:
1)   Irakeyn Seferi (1533): Tebriz ve Bağdat alındı.
2)   II. İran Seferi (1548): İran'ın ele geçirdiği Van,   Tebriz   ve   Bağdat   geri   alındı. Gürcistan fethedildi.
3} Nahçevan Seferi (1553): Nahçevan, Erivan ve Karabağ ele geçirildi.
** Amasya Antlaşması (1555): Kanuni, İstanbul'a dönerken Amasya'ya gelen İran elçilerinin barış isteğini kabul etti. Yapılan Amasya Antlaşmasına göre; Tebriz, Erivan, Irak ve Doğu Anadolu Osmanlılara verildi.
Önemi: Osmanlılarla  Safeviler (İran) arasında yapılan ilk resmо antlaşmadır.

SOKULLU MEHMET PAŞA DÖNEMİ 1566- 1579
Kanuni Sultan Süleyman ölünce II. Selim tahta geçti ancak devlet işleri ile sadrazam (veziriazam) Sokulu Mehmet Paşa ilgilendiği için dönem bu adla anılır.
** Kanuni , II. Selim ve III. Murat'a aralıksız 15 yıl Veziriazamlık yaptı.
Alınan yerler: 1- 1568'de Yemen tamamen Osmanlı topraklarına katıldı  2- Tunus'un Fethi (1574)  3-1575'de Lehistan Osmanlı nüfuzuna girdi.    4-1577'de Fas Osmanlı himayesine alındı.
Karizmatik   Sokullu'nun K Projeleri:
a)   Don  Volga K Projesi: Don veVolga ırmaklarını bir kla birleştirerek Karadeniz ve Hazar Denizini birleştirmek projesidir. Rusya'ya ve İran'a karşı üstünlük kurmak, Orta Asya Türkleri ile ilişki kurmak amaçlanmıştır. Ancak Rus saldırıları ve Kırım Hanı'nın tamamen Osmanlı kontrolüne gireceğini düşünerek k projesini engellemesi nedeniyle proje gerçekleşemedi.
b)   Süveyş   Kı'nı   Açma   Projesi: Sokullu,  Baharat yoluna  işlerlik  kazandırmak  ve  Hint  Müslümanlarına yardım etmek amacıyla gerçekleştirmek istediği    projedir.    Ancak   gerçekleşmemiştir.
NOT: Sokullu'nun 1579'da öldürülmesi ile Osmanlı Devleti'nin Yükselme devri sona ermiş, Duraklama donemi başlamıştır.
** Ferhat Paşa Antlaşması (İstanbul Antlaşması) 1595: İran ile yapıldı. Bu antlaşma ile Doğudaki en geniş sınırlara ulaştığımız antlaşmadır.
Yükselme Dönemi Denizlerdeki Gelişmeler:
A) Fatih döneminde; Boğazların ve İstanbul'un güvenliği için Gökçeada, Semadirek, Taşoz, Limni, Midilli ve Eğriboz adaları ele geçirildi. Venedik ve Ceneviz donanmalarına üstünlük sağlandı. Venediklilere ticarо İmtiyaz verildi.
Adriyatik denizinde Venediklilerden Zanta, Kefalonya ve Ayamavra adaları ele geçirildi.  
* 1480'de İtalya'da Otranto  şehri  kuşatıldı.  Fakat Fatih'in ölümü ile kuşatma kaldırıldı.
1480'de Rodos adası kuşatıldı, ancak ada ele geçirilemedi.
B)  II. Bayezid Döneminde; Venediklilerle savaşıldı. İnebahtı, Navarin, Modon ve Koron kaleleri alındı.
1484 Boğdan Seferi ile Kili ve Akkerman kaleleri alındı. Kırım ile Balkan topraklarının bağlantısı sağlandı.
C) Kanuni Döneminde:
1) Rodos'un Fethi (1522)Rodos Sen Jan şövalyelerinin elinde idi. Mısır, Suriye ve Anadolu'nun güvenliğini, Akdeniz'deki Osmanlı çıkarlarını sağlamak için denizden ve karadan kuşatıldı. Ada ile beraber Bodrum alındı. Buradan çıkartılan Sen Jan şövalyelerini Şarlken Malta adasına yerleştirdi.
2) Cezayir'in alınması (1533)Kanuni denizlerde de Şarlken'e üstünlük sağlamak istiyordu. Cezayir'de bir devlet kuran Barbaros Hayrettin Paşa'yı, İstanbul'a getirerek Kaptanı Derya yaptı ve Cezayir Beylerbeyi ilвn etti. Böylece Cezayir doğrudan Osmanlı ülkesine katıldı.
*** 3)  Preveze Deniz Savaşı (1538)
 Nedenler:  a)   Barbaros'un Ege Denizinde Venediklilere ait bazı kaleleri ele geçirmesi.  b) Kanuni'nin Akdeniz’de üstünlüğü ele geçirmek düşüncesi.
 Papa'nın çağrısı ile oluşan Haçlı donanması ile Osmanlı donanması arasında Preveze Körfezi önlerinde yapılan savaşı Osmanlılar kazandı.
Sonuçları:  **** a) Akdeniz'de  üstünlük Osmanlılara geçti. Akdeniz bir Türk gölü haline geldi.
b)  Turgut, Salih ve Murat reisler ün kazandı. Savaş sonunda Venedikliler Osmanlılarla bir antlaşma yaptı. Barbaros'un aldığı yerler, Osmanlılarda kaldı. Venedikliler savaş tazminatı ödedi.
** 4)    Hint Deniz Seferleri (15381553)
 Nedenler:  a) Hint Müslümanlarına yardım etmek.                  
b) Gücerat İslвm Hükümdarı'nın Kanuni'den yardım istemesi.
c)   Portekizliler'in kapattığı Baharat Yolu'nu yeniden açmak.  
d) Portekizliler'in Müslüman tüccar ve hacı gemilerine saldırması.
    1538  1553 yılları arasında Hadım Süleyman Paşa, Piri Reis, Murat Reis ve Şeydi Ali Reis komutasında dört Hint Deniz Seferi düzenlendi.
Sonuçları: Aden,  Yemen,  Maskat,  Habeşistan ele geçirildi. Kızıldeniz’in kontrolü Osmanlıya geçti. Ancak istenilen başarı gösterilemedi.
** Bunun Nedenleri: 1- Yeteri kadar önem verilmemesi 2- Yerli halktan yeteri kadar destek alamaması  3- Osmanlı gemilerinin okyanuslara uygun olmayışı 4- Gelecekteki öneminin kavranamayışı.
5)    Trablusgarp'ın alınması (1551):Turgut Reis, 1551'de burayı Sen Jan şövalyelerinden aldı. Buranın Beylerbeyliğine Turgut Reis getirildi.
6)    Cerbe Adası'nın Fethi (1559):Trablusgarp'ın güvenliği için İspanyolların elindeki ada Turgut Reis ve Piyale Paşa tarafından ele geçirildi.
7)    Malta Adası'nın Kuşatılması (1565):Sen Jan şövalyelerinin Osmanlı gemilerine saldırması, buranın bir haçlı üssü olarak kullanılması ve K. Afrika topraklarının güvenliği için kuşatıldı. Ancak yanlış kuşatma plвnı nedeniyle alınamadı. Turgut reis şehit düşünce geriye dönüldü.
D) Sokulu Mehmet Paşa Dönemi:
1- 1566'da Cenevizlilerden Sakız adası ele geçirildi.
2- Kıbrıs’ın Fethi 1571: Doğu Akdeniz'in güvenliği ve Kıbrıs'ın ekonomik kaynaklarından yararlanmak için, Lala Mustafa Paşa tarafından bir yıl kadar uzun süren savaşlardan sonra Venediklilerden alındı.
Önemi: Doğu Akdeniz'in güvenliği sağlandı
 3- İnebahtı Deniz Savaşı 1571: Kıbrıs'ın alınması üzerine Venedikliler'in yardım isteği üzerine Papanın öncülüğünde bir Haçlı donanması oluşturuldu. İnebahtı Körfezinde yapılan savaşı Osmanlılar kaybetti. Osmanlı donanması yakıldı. Yalnız Uluç Ali reis gemileri ile İstanbul'a dönebildi. Sokullu onu Kaptanı Derya yaptı ve adı Kılıç Ali reis'e çevrildi.



teşkür
teşekkür
Alıntı sahibi: Admin üzerinde 08 Mart 2007 Perşembe, 22:19:06
                                                ÜNİTE II İSTANBUL’UN FETHİ VE SONRASI
YÜKSELME DEVRİ ( 15. VE 16. YÜZYIL)
FATİH SULTAN MEHMET DÖNEMİ
** İstanbul’un Fethi’nin Nedenleri
1- Osmanlı toprakları arasında kalan Bizans’ın Osmanlıların sınır güvenliğini tehlikeye düşürmesi
2- Bizans’ın Anadolu beyliklerini ve Osmanlı şehzadelerini Osmanlıya karşı kışkırtması
3- Bizans’ın Anadolu Türk siyasi birliğinin sağlanması ve Osmanlı Devleti’nin güvenliği açısından tehlike oluşturması
4- Peygamberimizin hadisi
5- Bizans’ın Haçlıları Osmanlı Devleti’ne karşı kışkırtması
6- Avrupalı devletlerin Türkleri Balkanlardan çıkarma ümitlerine son verilmek istenmesi
7- Türklerin Avrupa içlerine ilerleyişinin kolaylaştırılmak istenmesi
8- İstanbul’un jeopolitik konumu ve önemli ticaret yolları üzerinde olması
İstanbul’un Fethi için Yapılan Hazırlıklar
1.   Anadolu Hisarı’nın (Güzelce Hisar) karşısına Rumeli Hisarı (Boğazkesen) yaptırıldı.
2.   İstanbul yakınlarındaki Silivri ve Vize kaleleri alındı.
3.   Edirne’de Şahi  denen büyük toplar döktürüldü.
4.   Surlara tırmanışı kolaylaştırmak için tekerlekli kuleler yaptırıldı.
5.   Güçlü bir donanma oluşturuldu.
İstanbul’un Fethi Öncesi Bizans’ın Durumu: Bu dönemde mezhep kavgaları ve iç karışıklıklar yaşayan Bizans fetihten önce surları onardı,Haliç’in ağzını surlarla kapattı,askerleri ve halkını silahlandırdı,Grejuva denen Rum ateşini hazırladı ve Avrupa’dan yardım istedi.
İstanbul’un Fethi (29 Mayıs 1453)
Hazırlıklar tamamlandıktan sonra  6 Nisan günü Osmanlı ordusu Edirne’den İstanbul’a hareket etti.İstanbul hem karadan hem de denizden kuşatıldı.II.Mehmet bir gecede kızaklarla gemileri karadan Haliç’e indirdi.29 Mayıs günü İstanbul fethedildi.Bizans’ın Avrupa’dan aldığı yardım işe yaramadı.
  1299-   1453   Kuruluş Dönemi
  1453 -  1579  Yükseliş Dönemi
  1579 – 1699   Duraklama Dönemi
 1699 – 1792    Gerileme Dönemi
  1792 – 1922   Yıkılış Dönemi
*** İstanbul’un Fethinin Türk Tarihi Açısından Sonuçları                            
1.   II.Mehmet “ülke alan,ülke açan” anlamına gelen Fatih unvanını aldı.      
2.   Osmanlının kuruluş dönemi son erdi. Yükseliş dönemi başladı.
3.   Başkent Edirne’den İstanbul’a taşındı.
4.   Anadolu ve Rumeli arasında Osmanlı toprak bütünlüğü sağlandı.
5.   Türklerin Avrupa içlerine ilerleyişi kolaylaştı.
6.   İstanbul Boğazı’nın kontrolü Türklerin eline geçti.
7.   Karadeniz ticaret yolu Osmanlıların eline geçti.
**** İstanbul’un Fethinin Dünya Tarihi Açısından Sonuçları
1- Doğu Roma İmparatorluğu (Bizans) yıkıldı.
2- Avrupalıların Türkleri Balkanlardan çıkarma ümidi kalmadı.
3- Ortaçağ kapanıp, Yeniçağ açıldı.
4- Ticaret yollarının Osmanlı denetime geçmesi ile Avrupalılar yeni ticaret yolları aradılar. Böylece Coğrafi Keşifler başladı.
5- Bizans’tan Avrupa’ya giden bilim adamları burada Rönesans ve Reform Hareketlerinin başlamasına katkıda bulundu.
6- Kale ve surların top mermileriyle yıkılabileceğinin görülmesi üzerine Avrupa’da Derebeylik rejimi (feodalite) yıkıldı yerine merkezi krallıklar güçlendi.
Not: İstanbul fethedilmeden önce Hunlar, Avarlar ve Bulgarlar tarafından kuşatılmıştı.Osmanlı Tarihinde Fatihten önce Yıldırım Beyazıt, Musa Çelebi ve II.Murat da İstanbul’u kuşatmış fakat alamamıştır.  
Not: İstanbul’daki OrtodOKS Rum Patrikhanesi Fatih tarafından koruma altına alındı. Amaç Avrupa Hristiyan birliğini parçalamaktır
Not: İstanbul'un fethinden sonra Venedik ticarо imtiyaz (ayrıcalık) verildi.
Fatih Devri’nde Balkanlar'da Alınan Yerler:   
a) Sırbistan (Belgrad hariç) 1459        b) Eflak (1462)        c) Bosna (1463)                 d) Hersek (1465)
e) Mora despotlukları (1460)               f) Boğdan(1476)      g) Arnavutluk (1479)
** Karadeniz’in Türk Gölü Olması İçin Alınan Yerler: Fatih zamanında; Amasra'nın fethi(1459), Sinop'un alınması(1460), Trabzon'un alınması (1461), Kırım'ın alınması (1477) gerçekleşmiştir.
En son Kırım’ın alınması ile Karadeniz Türk gölü haline gelmiş, Karadeniz ticaret yolları Osmanlıya geçti.
1473 Otlukbeli Savaşı: Sebebi: Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan’ın Doğu Anadolu’ya egemen olmak istemesi ve Osmanlıya karşı diğer devletlerle işbirliği yapması.
1473’te iki ordu Otlukbeli’nde karşı karşıya geldi. Akkoyunlular yenilgiye uğratıldı. Bundan sonra Akkoyunlular yıkılış sürecine girdi. 1502’de Akkoyunlular Şah İsmail son vererek Safevi Devletini kurdu.
** Fatih Devri Yenilikleri:
Devrinde ilk altın para bastırıldı.
 Kazasker ve defterdar sayıları ikiye çıkarıldı.
 Divan'a başkanlık yapmak yetkisi büyük vezirlere devredildi.
 Rönesans hareketlerine ilgi duydu. Kendi portresini İtalyan ressam Bellini'ye yaptırdı.
 İstanbul'da Fatih  medreselerini  (Sahnı Seman)  ve devlet  memuru  yetiştirmek amacı ile Enderun okulunu açtı.
 Hazırlattığı Kanunnamei Ali Osmani ile kardeş katliamını yasal hale getirdi.

II. BAYEZİD DEVRİ (1481- 1512)
     Fatih ölünce yerine devşirmelerin desteklediği Amasya Valisi II. Bayezid sultan oldu. Bu oldu bittiyi kabul etmeyen kardeşi Konya Valisi Cem isyan etti. Bursa'yı alarak hükümdarlığını ilвn etti. Cem'in II. Bayezid'e ilettiği Osmanlı topraklarının paylaşılması önerisi reddedildi. Yeniden başlayan savaşı Cem yine kaybetti. Memlыklara sığındı. Ertesi yıl Anadolu'ya yeniden geldi. Yine yenildi. Rodos şövalyelerine sığındı. II. Bayezid ile anlaşan Rodos şövalyeleri Cem'i Fransa'ya götürdüler. Fransa Kralı bir süre sonra Cem'i papaya teslim etti. II. Bayezid Cem'i bırakmamaları için her yıl papaya haraç ödedi. Sonunda Cem 1495'te Roma'da öldü,
NOT: önce bir Osmanlı İç sorunu olan Cem olayı, Cem'in Avrupa'ya götürülmesi ile uluslararası sorun haline geldi.
II. Bayezid Devrinin Diğer Önemli Olayları:
a)   Venediklilerle savaşıldı. İnebahtı, Navarin, Modon ve Koron kaleleri alındı.
b)   1484 Boğdan Seferi ile Kili ve Akkerman kaleleri alındı. Kırım ile Balkan topraklarının bağlantısı sağlandı.
c)   Pasif  yönetimi  nedeni  İle  Anadolu'da Şahkulu isyanı çıktı. Şah İsmail'in bir müridinin çıkardığı ayaklanma uzun uğraşı sonucu zorlukla bastırıldı
d)   Osmanlı  Memlыk ilişkileri (1485-1491) Nedenler:
1)   Fatih devrinden beri süren anlaşmazlıklar (Hicaz su yolu meselesi)
2)   Memlыkler'in Cem Sultanı koruması
3)   Dulkadiroğulları'nın iç işlerine karışmaları
4)   Çukurova çevresini almak istemeleri
     6 yıl süren savaşlarda iki taraf birbirine üstünlük sağlayamadı. Tunus'un aracılığı ile anlaşma yapıldı. Bu antlaşma ile Adana ve Tarsus Memlыklara bırakıldı. Ancak aradaki düşmanlık bitmedi.
* O'nun devri Yükselme Devri'nin "Duraklaması" oldu. Hayatta iken oğulları arasında saltanat mücadelesi oldu. Sonunda yeniçerilerin desteğini alan Yavuz, babasını tahttan indirerek yerine geçti (1512).

YAVUZ SULTAN SELİM DEVRİ (1512- 1520)
** Hiç Batıya sefere çıkmamış ve hep doğuya seferler yapmıştır. Amacı doğudaki Müslüman devletleri alarak büyük bir İslam imparatorluğu kurmak istemesi
** Babasına karşı ayaklanan ilk şehzadedir.
 İRAN SEFERİ (Çaldıran Savaşı) 1514 Nedenler:
a)   İran'daki Safevi hükümdarı Şah İsmail'in Anadolu'da yaptığı Şiо propagandası (Temel Amaç; Anadolu'da toprak elde etmek)
b)   Şah İsmail'in Yavuz'un yeğenlerini koruması
c)   Yavuz'un Anadolu'nun güvenliğini sağlamak, doğu sınırlarını korumak düşüncesi.
Sonuçlar:
a)   Osmanlıların zaferi ile sonuçlandı. Doğu ve Güneydoğu Anadolu ele geçirildi.
b)  Şiо tehlikesi kısmen önlendi.
c)   İpek Yolu üzerinde İran etkisi azaldı.
d)   Tebriz'deki sanatçılar ve değerli kimseler İstanbul'a getirildi. Osmanlı sanatında İran etkisi başladı.
***1515'te sefer dönüşü Turnadağ Savaşı ile Dulkadiroğluları Beyliği ele geçirildi. Böylece Anadolu Türk Birliği kisin olarak tamamlandı.
OSMANLI MEMLЫK İLİŞKİLERİ Mısır Seferi'nin nedenleri:
a)   Yavuz'un İslвm dünyasının liderliğini ele geçirmek düşüncesi.
b)   II. Bayezid ve Fatih devirlerinden süregelen anlaşmazlıklar.
c)   Mısır'ın zenginlikleri ve Baharat Yolu'nun buradan geçmesi.
Sonuçlan:
**a)   Yavuz 1516 Mercidabık Savaşı ile Suriye’yi ele geçirdi. Burada hazırlıklarını tamamlayarak Ridaniye  seferine çıktı.
  1517 Ridaniye Savaşını  kazanarak, Memlыk Devleti'ni yıktı.
b)   Suriye, Mısır, Hicaz ve Filistin Osmanlılar'ın eline geçti.
c)    Baharat Yolu Osmanlı kontrolüne girdi.
d)   Venedikliler Kıbrıs adası için ödedikleri vergiyi Osmanlılara vermeye başladılar.
e)   Osmanlı   padişahları   halife   unvanını aldılar.
f)   Kutsal emanetler ve Mısır'daki birçok sanat eseri İstanbul'a getirildi.
g) Osmanlı Mutlakıyetten Teokrasi yönetimine geçti.
*   Yavuz sekiz yıl gibi kısa sürede devletin yüzölçümünü  iki  katma  çıkarmış,  oğlu Kanuni'ye çok güçlü bir devlet hazinesi devretmiştir.
Not: Mutlakıyet (Monarşi): Tek kişi egemenliğine dayanan yönetim biçimi.
        Meşrutiyet: Kral, padişah gibi bir kişi yanında meclisin (parlamentonun) olması.
        Teokrasi: Dine dayalı devlet yönetimi.
        Oligarşi: Bir grup yada topluluğun yönetimi. (Mesela; zenginler sınıfı yönetirse Aristokrasi denir.)

KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN DEVRİ (1520-1566)
*    En  uzun  süre  saltanat  süren  Osmanlı padişahıdır (46 yıl).
*   Yavuz'un tek oğlu olup, sorunsuz olarak başa geçmiştir.
*   Devri her yönü İle Osmanlıların en parlak devridir.
*    Kanuni padişahlığının ilk yıllarında iç isyanlarla uğraştı. Anadolu ve Mısır'daki isyanları bastırdı.
BATIDAKİ GELİŞMELER
Belgrad'ın Alınması (1521) Nedenler: a) Orta Avrupa'ya açılan önemli bir konumda olması    
b)Macarlar'ın Osmanlı topraklarına saldırması ve Avrupa devletlerini kışkırtması  
c) Macarlar'ın vergilerini ödememeleri ve gönderilen Osmanlı elçisini öldürmeleri.
Sonuçlar:  a) Tuna ve kara yolu ile kuşatılarak ele geçirildi.  
b)  Avrupa seferleri için önemli bir üs elde edildi.
c) Sırbistan'ın güvenliği sağlandı

MOHAÇ SAVAŞI(1526)
Nedenler: a)Belgrad'ın fethi, Osmanlı  Macar gerginliğini daha da arttırdı.    b)Osmanlılar'ın   Orta  Avrupa'ya  egemen olma düşüncesi.  c) Şarlken'e esir düşen Fransa Kralı'na yardım edilmek istenmesi (Avrupa Hıristiyan birliğini parçalamak için).
Sonuçlar:   a Top üstünlüğü ile kısa sürede Osmanlılar büyük bir zafer kazandı.     b)  Budin ele geçirildi.
c)   Macaristan Osmanlılara bağlı bir krallık durumuna getirildi. Kanuni, Macar Krallığına Yanoş'u getirdi.
** Avusturya Macar topraklarına durmadan saldırınca Kanuni Macaristan’ı Budin Beylerbeyliği adıyla 1541’de tamamen Osmanlıya bağladı.
I. VİYANA KUŞATMASI (1529)
Nedenler:  1-  Mohaç  Savaşından  sonra  Avusturya  Osmanlı ilişkilerinin gerginleşmesi.   2- Mohaç'tan sonra Şarlken'in Avusturya Kralı Ferdinand'ı Macar kralı ilвn etmesi, Ferdinand'ın Yanoş'a savaş açması, Yanoş'un Kanuni'den yardım istemesi.
3- Şarlken'in Avrupa'daki üstünlüğüne son verilmek istenmesi.    4- Fransa Kralı'na yardım edilmek istenmesi.
Sonuçlar:
    Osmanlı ordusu Macaristan'a girdi. Yanoş yeniden Kral yapıldı. Ferdinand'ı cezalandırmak için ileri gidildi, Viyana kuşatıldı. Ancak kuşatma  başarılı olamadı *** Başarılı olamamanın nedenleri: 1- Yolun uzun olması nedeniyle ağır topların götürülememesi   2- Kışın gelmesi   3- Viyana’nın sağlam surlarla çevrili olması
1533 Alman Seferi
Nedenler: a)   Osmanlı ordusu geri dönünce Ferdinand'ın yeniden harekete geçip, Macaristan'a girmesi ve Budin'i kuşatması.
                  b)   Kanuni'nin Şarlken ile bir meydan savaşı yaparak Avrupa'daki üstünlüğü ele geçirmek düşüncesi.
Sonuçlar:
    Kanuni   orduları    ile    Macaristan   ve Avusturya'yı  geçerek Almanya'ya girdi. Ancak Şarlken ortaya çıkmadı. Kışın yaklaşması ile geri dönüldü. Ferdinand barış istedi. Doğuda İran tehlikesi ortaya çıktığından anlaşma kabul edildi.   1533'te Avusturya ile İstanbul Antlaşması yapıldı.
 Maddeleri:aFerdinand Macar topraklarına saldırmayacak.    b) Ferdinand elindeki Macar toprakları için yıllık vergi verecek.
c)   Avusturya hükümdarı protokolde Osmanlı veziriazamına eşit sayılacaktı. (Böylece Osmanlı Avusturya’ya karşı siyasi üstünlük sağlamış oldu.)
Önemi: Bu antlaşma ile Osmanlı Devleti Avusturya'ya karşı siyasо üstünlük kurmuş oldu.
 Osmanlı  Avusturya ilişkileri 1541'de yeniden bozuldu. Ferdinand yeniden Budin'i ele geçirince yeni bir sefer düzenledi. Sonunda Macaristan tamamen Osmanlı topraklarına katıldı. Budin Beylerbeyliği kuruldu. Osmanlı valileri yönetmeye başladı.
Sonuçta Macaristan üçe ayrıldı:
1   Budin Beylerbeyliği adı ile Osmanlılara katılan Macaristan
2   Yanoş'un  oğluna  bırakılan   Macaristan (Erdel)
3   Ferdinad'a bırakılan Kuzey Macaristan
OSMANLI  FRANSIZ İLİŞKİLERİ VE KAPİTÜLВSYONLAR (1535)
Kanuni, l. İran Seferinden döndükten sonra Fransa Kralı l. Fransuva'nın istediği bazı imtiyazları) vermeyi kabul etti. Böylece
Fransa’ya kapitülasyon verildi.
*** Kapitülasyon : Bir ülkenin başka bir ülkeye tanıdığı ticari, gümrük ve hukuksal alandaki imtiyazlara (ayrıcalıklara) kapitülasyon denir.
*** Kanuni şu amaçlarla Fransızlara kapitülвsyon verdi:  a)  Fransa’yı yanına çekerek Avrupa Hıristiyan birliğini parçalamak      b)   Akdeniz ticaretini canlandırmak
1535 Kapitülвsyonlarının Önemli Maddeleri:
1)   Fransız ticaret gemileri Osmanlı denizlerinde serbestçe dolaşabilecek.
2)   Fransız tüccarlarından daha düşük vergi alınacak.
3)   Fransız tüccarları arasındaki anlaşmazlıklara Fransa'dan gönderilen  yargıç bakacak.
4)   Fransız tüccarları ile Türk tüccarları arasındaki anlaşmazlıklara kadılar bakacak, ancak bu yargılamada bir Fransız tercüman bulunacak.
5)   Osmanlı ülkesinde çalışan Fransızlar angarya işlerde çalıştırılmayacak.
6)   Antlaşma, İki ülke hükümdarı sağ kaldıkça geçerli olacaktı.
 Zamanla diğer ülkelere de tanınan bu ayrıcalıklar, sonuçta Osmanlı Devleti’nin ekonomik ve siyasal alanda dışa bağımlı olmasına yol açtı. *** 1923 Lozan Antlaşması ile Kapitülвsyonlar tamamen kaldırıldı.
Zigetvar Seferi (1566): Kanuni 1566'da Erdel sorunu yüzünden Avusturya üzerine sefere çıktı.  Yolda Zigetvar Kalesi kuşatıldı. Kale alındı. Kale kuşatılırken Kanuni öldü.
DOĞUDA GELİŞMELER
 Osmanlı  İran İlişkileri (1533-1555) Nedenler:
a)   Sık sık meydana gelen sınır olayları
b)   Sınırda bulunan bazı valilerin karşılıklı olarak diğer tarafa sığınmaları ve yaptıkları savaş kışkırtıcılığı
c)    İran Şahı'nın Ferdinand ve Şarlken ile anlaşması
Başlıca İran Seferleri:
1)   Irakeyn Seferi (1533): Tebriz ve Bağdat alındı.
2)   II. İran Seferi (1548): İran'ın ele geçirdiği Van,   Tebriz   ve   Bağdat   geri   alındı. Gürcistan fethedildi.
3} Nahçevan Seferi (1553): Nahçevan, Erivan ve Karabağ ele geçirildi.
** Amasya Antlaşması (1555): Kanuni, İstanbul'a dönerken Amasya'ya gelen İran elçilerinin barış isteğini kabul etti. Yapılan Amasya Antlaşmasına göre; Tebriz, Erivan, Irak ve Doğu Anadolu Osmanlılara verildi.
Önemi: Osmanlılarla  Safeviler (İran) arasında yapılan ilk resmо antlaşmadır.

SOKULLU MEHMET PAŞA DÖNEMİ 1566- 1579
Kanuni Sultan Süleyman ölünce II. Selim tahta geçti ancak devlet işleri ile sadrazam (veziriazam) Sokulu Mehmet Paşa ilgilendiği için dönem bu adla anılır.
** Kanuni , II. Selim ve III. Murat'a aralıksız 15 yıl Veziriazamlık yaptı.
Alınan yerler: 1- 1568'de Yemen tamamen Osmanlı topraklarına katıldı  2- Tunus'un Fethi (1574)  3-1575'de Lehistan Osmanlı nüfuzuna girdi.    4-1577'de Fas Osmanlı himayesine alındı.
Karizmatik   Sokullu'nun K Projeleri:
a)   Don  Volga K Projesi: Don veVolga ırmaklarını bir kla birleştirerek Karadeniz ve Hazar Denizini birleştirmek projesidir. Rusya'ya ve İran'a karşı üstünlük kurmak, Orta Asya Türkleri ile ilişki kurmak amaçlanmıştır. Ancak Rus saldırıları ve Kırım Hanı'nın tamamen Osmanlı kontrolüne gireceğini düşünerek k projesini engellemesi nedeniyle proje gerçekleşemedi.
b)   Süveyş   Kı'nı   Açma   Projesi: Sokullu,  Baharat yoluna  işlerlik  kazandırmak  ve  Hint  Müslümanlarına yardım etmek amacıyla gerçekleştirmek istediği    projedir.    Ancak   gerçekleşmemiştir.
NOT: Sokullu'nun 1579'da öldürülmesi ile Osmanlı Devleti'nin Yükselme devri sona ermiş, Duraklama donemi başlamıştır.
** Ferhat Paşa Antlaşması (İstanbul Antlaşması) 1595: İran ile yapıldı. Bu antlaşma ile Doğudaki en geniş sınırlara ulaştığımız antlaşmadır.
Yükselme Dönemi Denizlerdeki Gelişmeler:
A) Fatih döneminde; Boğazların ve İstanbul'un güvenliği için Gökçeada, Semadirek, Taşoz, Limni, Midilli ve Eğriboz adaları ele geçirildi. Venedik ve Ceneviz donanmalarına üstünlük sağlandı. Venediklilere ticarо İmtiyaz verildi.
Adriyatik denizinde Venediklilerden Zanta, Kefalonya ve Ayamavra adaları ele geçirildi.  
* 1480'de İtalya'da Otranto  şehri  kuşatıldı.  Fakat Fatih'in ölümü ile kuşatma kaldırıldı.
1480'de Rodos adası kuşatıldı, ancak ada ele geçirilemedi.
B)  II. Bayezid Döneminde; Venediklilerle savaşıldı. İnebahtı, Navarin, Modon ve Koron kaleleri alındı.
1484 Boğdan Seferi ile Kili ve Akkerman kaleleri alındı. Kırım ile Balkan topraklarının bağlantısı sağlandı.
C) Kanuni Döneminde:
1) Rodos'un Fethi (1522)Rodos Sen Jan şövalyelerinin elinde idi. Mısır, Suriye ve Anadolu'nun güvenliğini, Akdeniz'deki Osmanlı çıkarlarını sağlamak için denizden ve karadan kuşatıldı. Ada ile beraber Bodrum alındı. Buradan çıkartılan Sen Jan şövalyelerini Şarlken Malta adasına yerleştirdi.
2) Cezayir'in alınması (1533)Kanuni denizlerde de Şarlken'e üstünlük sağlamak istiyordu. Cezayir'de bir devlet kuran Barbaros Hayrettin Paşa'yı, İstanbul'a getirerek Kaptanı Derya yaptı ve Cezayir Beylerbeyi ilвn etti. Böylece Cezayir doğrudan Osmanlı ülkesine katıldı.
*** 3)  Preveze Deniz Savaşı (1538)
 Nedenler:  a)   Barbaros'un Ege Denizinde Venediklilere ait bazı kaleleri ele geçirmesi.  b) Kanuni'nin Akdeniz’de üstünlüğü ele geçirmek düşüncesi.
 Papa'nın çağrısı ile oluşan Haçlı donanması ile Osmanlı donanması arasında Preveze Körfezi önlerinde yapılan savaşı Osmanlılar kazandı.
Sonuçları:  **** a) Akdeniz'de  üstünlük Osmanlılara geçti. Akdeniz bir Türk gölü haline geldi.
b)  Turgut, Salih ve Murat reisler ün kazandı. Savaş sonunda Venedikliler Osmanlılarla bir antlaşma yaptı. Barbaros'un aldığı yerler, Osmanlılarda kaldı. Venedikliler savaş tazminatı ödedi.
** 4)    Hint Deniz Seferleri (15381553)
 Nedenler:  a) Hint Müslümanlarına yardım etmek.                  
b) Gücerat İslвm Hükümdarı'nın Kanuni'den yardım istemesi.
c)   Portekizliler'in kapattığı Baharat Yolu'nu yeniden açmak.  
d) Portekizliler'in Müslüman tüccar ve hacı gemilerine saldırması.
    1538  1553 yılları arasında Hadım Süleyman Paşa, Piri Reis, Murat Reis ve Şeydi Ali Reis komutasında dört Hint Deniz Seferi düzenlendi.
Sonuçları: Aden,  Yemen,  Maskat,  Habeşistan ele geçirildi. Kızıldeniz’in kontrolü Osmanlıya geçti. Ancak istenilen başarı gösterilemedi.
** Bunun Nedenleri: 1- Yeteri kadar önem verilmemesi 2- Yerli halktan yeteri kadar destek alamaması  3- Osmanlı gemilerinin okyanuslara uygun olmayışı 4- Gelecekteki öneminin kavranamayışı.
5)    Trablusgarp'ın alınması (1551):Turgut Reis, 1551'de burayı Sen Jan şövalyelerinden aldı. Buranın Beylerbeyliğine Turgut Reis getirildi.
6)    Cerbe Adası'nın Fethi (1559):Trablusgarp'ın güvenliği için İspanyolların elindeki ada Turgut Reis ve Piyale Paşa tarafından ele geçirildi.
7)    Malta Adası'nın Kuşatılması (1565):Sen Jan şövalyelerinin Osmanlı gemilerine saldırması, buranın bir haçlı üssü olarak kullanılması ve K. Afrika topraklarının güvenliği için kuşatıldı. Ancak yanlış kuşatma plвnı nedeniyle alınamadı. Turgut reis şehit düşünce geriye dönüldü.
D) Sokulu Mehmet Paşa Dönemi:
1- 1566'da Cenevizlilerden Sakız adası ele geçirildi.
2- Kıbrıs’ın Fethi 1571: Doğu Akdeniz'in güvenliği ve Kıbrıs'ın ekonomik kaynaklarından yararlanmak için, Lala Mustafa Paşa tarafından bir yıl kadar uzun süren savaşlardan sonra Venediklilerden alındı.
Önemi: Doğu Akdeniz'in güvenliği sağlandı
 3- İnebahtı Deniz Savaşı 1571: Kıbrıs'ın alınması üzerine Venedikliler'in yardım isteği üzerine Papanın öncülüğünde bir Haçlı donanması oluşturuldu. İnebahtı Körfezinde yapılan savaşı Osmanlılar kaybetti. Osmanlı donanması yakıldı. Yalnız Uluç Ali reis gemileri ile İstanbul'a dönebildi. Sokullu onu Kaptanı Derya yaptı ve adı Kılıç Ali reis'e çevrildi.




elinize sağlık
yha preveze zaferi yokmuuu yni osmanlı ticcaretini nasıl etkilediği flnn nese ynede teşekkür
teşekkürler
teşekkürler
TEŞEKÜR HOCAM
teşekkürler..
TŞK
TEŞEKKÜRLER
tşk ler
TEŞEKKÜRLER
tşklr
makbule geçti teşekkürler
teşekkürler
sağolun
tşk
teşekkürler hocam...